Pwogramasyon

Poukisa aprann kode?

Kode se yon zouti. Men sa li pèmèt ou fè:

• Otomatize yon travay — chanje non 500 foto, kalkile yon bidjè, jenere yon faktè.
• Bati yon sit oswa yon aplikasyon — pou biznis ou, pou yon kominote, pou yon lekòl.
• Kontwole elektwonik — yon Arduino oswa yon ESP32 pou limyè, pòmpe dlo, kamera. Se kòd ki fè yo aji.
• Konprann sekirite — ou pa ka pwoteje sa w pa konprann. Lè w konnen kijan yon sit fonksyone, w konnen kote li kase.
• Jwenn travay — menm yon ti nivo (HTML, Excel makro, Python senp) ouvri pòt nan anpil biwo.

Premye pwogram ou

Yon pwogram se yon seri enstriksyon, youn apre lòt. Pi senp la se afiche yon mesaj:

console.log("Bonjou, Ayiti!");

console.log() se yon enstriksyon ki di: «afiche sa ki ant parantèz yo». Komante a (sa ki apre //) se pou moun, òdinatè a inyore l:

// Sa a se yon komantè: li pa egzekite
console.log("Premye liy");
console.log("Dezyèm liy");

Menm bagay la nan Python:

print("Bonjou, Ayiti!")

Varyab: bwat pou sere valè

Yon varyab se yon non ki kenbe yon valè. Ou ka chanje valè a lè w vle.

let non = "Wozna";        // yon tèks (string)
let laj = 24;             // yon nonm (number)
let enskri = true;        // yon boolean (vre/fò)

console.log(non);         // Wozna
console.log(laj + 1);     // 25
console.log("Non: " + non);

Nan Python, ou pa bezwen ekri let:

non = "Wozna"
laj = 24
print(f"Non: {non}, laj: {laj}")

Kondisyon: fè chwa

Yon pwogram ki pa fè chwa pa itil anpil. if (si) pèmèt ou egzekite kòd sèlman si yon kondisyon vre.

let laj = 17;

if (laj >= 18) {
  console.log("Ou gen dwa vote.");
} else {
  console.log("Ou poko gen dwa vote.");
}

Operatè konparezon yo:

Bouk: repete san fatig

Si w vle afiche chif 1 rive 100, ou pa ekri 100 liy. Ou sèvi ak yon bouk.

for (let i = 1; i <= 5; i++) {
  console.log(i);
}
// 1 2 3 4 5 (chak sou yon liy)

Li konsa: «Kòmanse ak i = 1; pandan i <= 5; epi ajoute 1 sou i chak fwa (i++)». Gen tou yon bouk while (pandan):

let i = 1;
while (i <= 5) {
  console.log(i);
  i++;          // ENPÒTAN: san sa, bouk la ap enfini
}

Fonksyon: bay yon non a yon travay

Yon fonksyon se yon blòk kòd ou ka rele plizyè fwa. Li ka resevwa paramèt epi li ka retounen yon rezilta.

function karre(n) {
  return n * n;
}

console.log(karre(5));   // 25
console.log(karre(12));  // 144

def karre(n):
    return n * n

print(karre(5))   # 25

Yon bon fonksyon fè yon sèl bagay epi li gen yon non ki di sa li fè. Si w bezwen yon komantè pou w esplike yon fonksyon, petèt li two konplike.

Lis ak objè: sere plizyè bagay

Yon lis (array) kenbe plizyè valè nan lòd:

let pri = [150, 200, 75];
let total = 0;

for (let i = 0; i < pri.length; i++) {
  total = total + pri[i];
}

console.log(total);   // 425

Yon objè (oswa diksyonè an Python) sere valè ak yon non:

let kliyan = { non: "Mari", vil: "Jakmèl", balans: 500 };

console.log(kliyan.non);      // Mari
console.log(kliyan["vil"]);   // Jakmèl

Se konsa ou reprezante done reyèl: yon faktè, yon envantè, yon lis elèv.

Pratike kounye a

Chak bwat anba a gen yon editè kòd. Klike ▶ Kouri kòd la pou w wè rezilta a. Objektif la se fè rezilta a matche ak sa ki mande a. Ou ka modifye kòd la lib.

Bonjou, Ayiti!

450

Pa gen dwa vote

1
2
3
4
5

49

100

Python: baz la

Python se yon bon chwa si w vle script senp, analiz done, oswa kontwole yon ESP32 (MicroPython). Men diferans prensipal yo ak JavaScript:

# Kalkile yon faktè ak TVA
def total(pri, kantite, tva=0.10):
    baz = pri * kantite
    return baz + (baz * tva)

atik = [
    {"non": "Batri 12V", "pri": 2500, "kantite": 2},
    {"non": "Kab 2.5mm", "pri": 300, "kantite": 5},
]

som = 0
for a in atik:
    liy = total(a["pri"], a["kantite"])
    print(a["non"], "=", liy, "goud")
    som = som + liy

print("TOTAL:", som, "goud")

Pou kouri Python sou òdinatè w: enstale l soti python.org, epi nan yon tèminal ekri python fichye.py. Sou Android, gen aplikasyon tankou Pydroid 3.

Erè: zanmi w, pa lènmi w

Pwogramè ki gen eksperyans pase pifò tan yo ap repare erè. Sa ki enpòtan se kijan ou repare:

1. Li mesaj erè a — li di w sou ki liy epi ki sa li pa konprann. Pa kouri ale.
2. Ale nan premye erè a, pa nan dènye a. Yon erè ka kreye lòt.
3. Izole — komante pati nan kòd la jiskaske ou jwenn ki blòk ki lakòz.
4. Afiche valè — console.log(x) anvan liy ki kase a. Konnen sa ki nan varyab la se mwatye solisyon an.
5. Repwodui — fè erè a rive sou kòmand, konsa ou ka teste si ou fin repare l.

Pwojè pou w bati

Pou HTML/CSS (fè yon paj wèb), ou pa bezwen enstalye anyen: kreye yon fichye index.html, louvri l nan navigatè a. Se konsa sit sa a fèt.